یکی از مهمترین اقدامات برای افزایش ایمنی در ساختمانهای مسکونی و صنعتی، اجرای صحیح سیستم ارتینگ است. این سیستم نقش حیاتی در حفاظت از تجهیزات الکتریکی و افراد در برابر اضافهولتاژها، صاعقه و نشتی جریان دارد. بهخصوص در مکانهایی که از تجهیزات حساس مانند دستگاه استابلایزر استفاده میشود، طراحی و اجرای ارتینگ استاندارد اهمیت بیشتری پیدا میکند. در این مقاله، اصول طراحی و اجرای یک سیستم ارتینگ مناسب برای ساختمانهای مختلف بررسی خواهد شد.
اهمیت ارتینگ در ساختمانها
سیستم ارتینگ، جریانهای اضافی و خطرناک را به زمین منتقل کرده و از آسیبهای احتمالی جلوگیری میکند. برخی از مهمترین مزایای این سیستم عبارتاند از:
- افزایش ایمنی افراد در برابر خطر برقگرفتگی
- کاهش خطرات ناشی از صاعقه و اضافهولتاژ
- بهبود عملکرد تجهیزات الکتریکی و کاهش نویز الکتریکی
- افزایش طول عمر دستگاههای حساس برقی و الکترونیکی
مراحل طراحی و اجرای سیستم ارتینگ
برای پیادهسازی یک سیستم ارتینگ استاندارد، باید مراحل زیر را به دقت رعایت کرد:
1. بررسی نوع خاک و شرایط زمین
قبل از اجرای سیستم ارتینگ، لازم است نوع خاک بررسی شده و میزان مقاومت الکتریکی آن اندازهگیری شود. خاکهای مرطوب و رسوبی هدایت الکتریکی بهتری دارند و مناسبتر هستند. در صورت مقاومت بالا، باید از مواد بهبوددهنده مانند بنتونیت یا نمک استفاده کرد.
2. انتخاب الکترودهای مناسب
الکترودهای زمین، جریانهای الکتریکی ناخواسته را به زمین منتقل میکنند. رایجترین انواع الکترودها عبارتاند از:
- میلههای مسی یا گالوانیزه
- صفحههای مسی
- سیمهای مسی دفنشده در زمین
3. نصب الکترودها و اجرای چاه ارت
چاه ارت معمولاً در عمق 2 تا 3 متری زمین حفر شده و درون آن الکترودهای مسی قرار داده میشود. سپس با ترکیبی از خاک، نمک و بنتونیت پر میشود تا مقاومت زمین کاهش یابد و سیستم ارتینگ عملکرد بهتری داشته باشد.
4. اتصال الکترودها به سیستم ارتینگ ساختمان
الکترودها باید با استفاده از کابلهای مسی استاندارد به تابلو برق ساختمان متصل شوند. همچنین باید اطمینان حاصل شود که تمامی تجهیزات الکتریکی بهدرستی به سیستم ارتینگ متصل هستند.
5. اندازهگیری و تست مقاومت سیستم ارتینگ
پس از اجرای سیستم ارتینگ، لازم است مقاومت آن اندازهگیری شود. معمولاً مقدار مناسب برای مقاومت زمین در ساختمانهای مسکونی کمتر از 5 اهم و در ساختمانهای صنعتی کمتر از 1 اهم است. در صورت بالاتر بودن این مقدار، باید از روشهای کاهش مقاومت زمین استفاده کرد.
پیشنهاد مطالعه: چگونگی انتخاب استابلایزر مناسب برای محیطهای حساس به ولتاژ
نگهداری و پایش سیستم ارتینگ
به مرور زمان، شرایط خاک و الکترودهای زمین ممکن است تغییر کند و کارایی سیستم کاهش یابد. برای جلوگیری از این مشکل، توصیه میشود:
- هر سال یکبار مقاومت زمین اندازهگیری شود.
- اتصالات سیستم ارتینگ بررسی و در صورت لزوم ترمیم شوند.
- در مناطق خشک، رطوبت خاک افزایش داده شود تا عملکرد سیستم ارتینگ بهبود یابد.
نتیجهگیری
طراحی و اجرای صحیح سیستم ارتینگ در ساختمانهای مسکونی و صنعتی یکی از مهمترین اقدامات برای افزایش ایمنی و حفاظت از تجهیزات الکتریکی است. بهویژه در مکانهایی که از تجهیزات حساس مانند دستگاه استابلایزر استفاده میشود، وجود یک سیستم ارتینگ استاندارد اهمیت زیادی دارد. با رعایت اصول اجرای چاه ارت، انتخاب الکترودهای مناسب و پایش مستمر، میتوان یک سیستم ارتینگ کارآمد و مطمئن ایجاد کرد.
نقش ارت الکترونیکی در حفاظت در برابر صاعقه